भारतीय जनता पार्टीमध्ये चक्क ? केशव–माधव यांच्यावर अन्याय! राज्यसभा उमेदवारीत दोघेही डावलले? राज्यसभा तिकीटात ‘विचारधारा’ भारतीय जनता पार्टीमध्ये चक्क ? केशव–माधव यांच्यावर अन्याय! राज्यसभा उमेदवारीत दोघेही डावलले? राज्यसभा तिकीटात ‘विचारधारा’ हरली की ‘राजकीय गणित’ जिंकले?”
हरली की ‘राजकीय गणित’ जिंकले?
भारतीय जनता पार्टीकडून पुन्हा निष्ठावंतांवर अन्याय? राज्यसभा उमेदवारीच्या निमित्ताने पुन्हा एकदा पक्षनिष्ठा, विचारधारा आणि राजकारणातील ‘निष्ठावंत विरुद्ध आयात’ हा वाद चर्चेत आला आहे. पक्षाचे दीर्घकाळ काम करणारे चेहरे — केशव उपाध्ये आणि माधव भंडारी — यांना उमेदवारीत डावलले गेल्याची भावना कार्यकर्त्यांत व्यक्त होत आहे. प्रश्न केवळ दोन व्यक्तींचा नाही; तो पक्षातील निष्ठावंत कार्यकर्त्यांच्या स्थानाचा आहे.
निष्ठा की संधी?
केशव उपाध्ये आणि माधव भंडारी हे दोघेही संघ-भाजप विचारधारेतून घडलेले, संघटनात काम करत वर आलेले नेते म्हणून ओळखले जातात. त्यांनी पदाची अपेक्षा न ठेवता संघटन बळकट करण्यासाठी वर्षानुवर्षे परिश्रम घेतले. अनेकदा कठीण काळात पक्षाची बाजू मांडली, विचारधारेचे समर्थन केले आणि संघटन वाढवले.
मात्र राज्यसभा उमेदवारीच्या वेळी त्यांची नावे मागे पडली, तेव्हा कार्यकर्त्यांच्या मनात प्रश्न निर्माण होणे स्वाभाविक आहे — निष्ठा आणि सातत्याने केलेले कार्य हेच मापदंड असतील, की राजकीय समीकरणे आणि ‘विजयी चेहरा’ हीच निकष ठरतील?
विचारधारेची शाळा आणि त्याग स्वयंसेवक यांच्या साठी
राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघ ही केवळ संघटना नाही; ती विचारांची शाळा मानली जाते. या शाळेतून घडलेले अनेक कार्यकर्ते स्वतःच्या महत्त्वाकांक्षा बाजूला ठेवून संघटनाला प्राधान्य देतात. केशव आणि माधव यांच्यासारखी मंडळी ‘पद नाही म्हणून पक्षांतर’ करणाऱ्यांपैकी नाहीत, अशी प्रतिमा त्यांची आहे.
आजच्या राजकारणात पद न मिळाल्यास तत्काळ पक्ष बदलण्याची प्रवृत्ती वाढताना दिसते. त्या पार्श्वभूमीवर, विचारधारेसाठी स्वतःला झोकून देणारे आणि शांतपणे काम करणारे कार्यकर्ते अधिक ठळकपणे जाणवतात. त्यामुळेच त्यांना डावलल्याची भावना अधिक तीव्र होते.
संघटन की समीकरण?
राज्यसभा निवडणूक ही थेट जनतेची नसून राजकीय अंकगणिताची असते. त्यामुळे विविध सामाजिक, प्रादेशिक आणि राजकीय समीकरणांचा विचार केला जातो. पक्ष नेतृत्वाचे निर्णय अनेकदा व्यापक धोरणात्मक दृष्टीकोनातून घेतले जातात, हेही वास्तव आहे. तरीही, दीर्घकाळ पक्षनिष्ठ राहिलेल्या नेत्यांना संधी न मिळाल्यास, कार्यकर्त्यांच्या मनात नाराजी साचते. ही नाराजी तात्पुरती असली तरी तिचा परिणाम संघटनावर होऊ शकतो. पक्षाने अशा वेळी संवाद वाढवून, निष्ठावंतांची कदर कायम असल्याचा संदेश देणे आवश्यक ठरते.
राजकारणात पद हे अंतिम ध्येय असते का, की विचारधारा आणि संघटन हाच खरा पाया असतो? केशव उपाध्ये आणि माधव भंडारी यांसारख्या नेत्यांच्या संदर्भात हा प्रश्न पुन्हा समोर आला आहे.
निष्ठावंतांना वेळोवेळी न्याय मिळाला, तर संघटन अधिक भक्कम होते. अन्यथा ‘निष्ठा’ ही केवळ भाषणांपुरती मर्यादित राहण्याचा धोका असतो. आता पक्ष नेतृत्वाने या नाराजीचे व्यवस्थापन कसे करते, आणि निष्ठावंतांना कोणत्या स्वरूपात सन्मान देते, याकडे राजकीय वर्तुळाचे लक्ष लागले आहे.